ژان پل سارتر
امیر رفاهی

امیر رفاهی

زندگینامه و آثار ژان پل سارتر

ژان پل سارتر، فیلسوف، منتقد و رمان نویس شهیر فرانسوی بود. او از شناخته شده ترین فیلسوفان مکتب اگزیستانسیالیسم است. وی در بیست و یکم ژوئن سال 1905 متولد شده و در آوریل 1980 از دنیا رفته است. همواره بسیاری از آثار سارتر مورد توجه و استقبال مخاطبان و منتقدان قرار گرفته است که «تهوع»  و «هستی و نیستی» از برجسته ترین آنها به حساب می آیند.

 

زندگینامه ژان پل سارتر

کودکی و نوجوانی

سارتر در ژوئن 1905 در شهر پاریسِ فرانسه به دنیا آمد. پدرش افسر نیروی دریایی و مادرش دختر عموی آلبرت شوایتزر ی معروف بود. در زمانی که ژان پل سارتر تنها پانزده ماه داشته پدرش را به علت تب از دست میدهد و در خردسالی خواندن و نوشتن به زبانهای فرانسوی و آلمانی را در خانه، از معلمان خصوصی و پدربزرگش که معلم زبان آلمانی بوده می آموزد. همچنین در کودکی چشم سمت راست او دچار آب مروارید میشود که به تدریج بیناییش را از دست میدهد.

به گفته سارتر، او در کودکی فردی تیزهوش اما خانه نشین و گوشه گیر بوده و در آن زمان بیش از هر چیز مشغول خواندن کتب تاریخی و ادبی بوده است. وقتی دوازده سال داشت، مادرش با یکی از دوستان پدر ژان ازدواج میکند و به شهر لاروشل نقل مکان میکند که این اقدام مادرش موجب خشم و نفرت ژان نسبت به او میشود. سارتر علی رغم شرایط سخت مدرسه و رفتار تند همکلاسی هایش تا 15 سالگی در مدرسه ای در لاروشل تحصیل میکند و سپس به مدرسه ای شبانه روزی در پاریس فرستاده میشود. در آنجا با پل نیزان آشنا میشود که این آشنایی موجب دوستی ای طولانی مدت میشود.

تحصیلات

سارتر پس از گرفتن دیپلم در سال 1922، به همراه نیزان در رشته آموزگاری ادامه تحصیل میدهد، او در آزمون ورودی رتبه هفتم میشود و همراه نیزان به انتشار مجله ای در دانشگاه میپردازند. پس از گذشت چهارسال، یعنی در سال 1928 سارتر در آزمون رشته فلسفه شرکت میکند اما قبول نمیشود، او اظهار می کند که قبول نشدنش به این دلیل بوده که او عقیده دارد فلسفه فهمیدنی است و نه حفظ کردنی. اما در سال بعد او در این آزمون رتبه نخست را کسب میکند و سیمون دوبووار ، ژان ایپولیت و نیزان رتبه های بعدی را از آن خود میکنند.

ژان پل سارتر پس از اتمام دوران تحصیلش به تدریس رشته فلسفه پرداخت. اما پس از مدتی چند، برای کامل کردن تحقیقاتش در حوزه فلسفه پدیدار شناسی به آلمان بورسیه شد و به ادامه تحصیل پرداخت. در این دوران بود که سارتر آشنایی عمیقی با هایدگر، هوسرل و فلسفه آنها پیدا کرد. اما پس از گذشت مدتی، دیگر نتوانست حکومت آلمان نازی را تحمل کند در نتیجه به پاریس بازگشت و تدریس فلسفه را از سر گرفت.

 

همچنین بخوانید:

معرفی کتاب بیگانه نوشته آلبر کامو

 

روابط

سارتر در سال 1929 با سیمون دوبووار آشنا شد یعنی زمانی که دوبووار و او در حال آماده شدن برای امتحان فلسفه بودند. وقتی سیمون با سارتر ملاقات میکند عمیقا به او علاقه مند میشود و تا پایان عمر با او میماند. با این حال به این دلیل که هر دو ازدواج را یک امر بورژوایی میدانستند هیچگاه ازدواج نکردند. شایان ذکر است که دوبووار نیز مانند سارتر فیلسوف ، اگزیستانسیالیم و نویسنده بوده است.

ژان پل سارتر در کنار سیمون دو بووار

ژان پل سارتر در کنار سیمون دو بووار

اما یکی از مسائلی که همواره سبب انتقادات بسیار از ژان پل سارتر شده رابطه سه نفره او با دوبووار و یک دختر جوان دیگر بوده است. به این دلیل که سیمون دوجنس گرا بوده و علاقه زیادی به دختر های جوان داشته، آنها را وارد رابطه خود میکرده است. گفته شده افرادی مانند وندا کساکیویکز، ناتالی سوروکین و بیانکا لمبلین به شدت مورد صدمه این روابط قرار گرفته اند. در این جریانات (به ویژه بعد از شکایت یکی از دختران و نوشتن کتاب «رابطه ننگین» توسط بیانکا لمبلین) پروانه تدریس دوبووار برای همیشه باطل میشود و به اعتبار سارتر نیز لطمه وارد میشود.

 

 ژان پل سارتر و شروع نویسندگی

اینکه سارتر به نویسندگی روی آورد میتواند از برای چند انگیزه متفاوت باشد. یک آن که او از کودکی در این آرزو بود که به شهرت دست پیدا کند و احتمالا نویسندگی را راهی برای تحقق آرزوهایش میدید. و یا شاید او از ابتدا عطش نویسندگی را درونش حمل میکرده و علاقه شدیدی به نوشتن داشته یا اینکه نوشتن کتاب ها و رمان هایش را راهی برای بیان فلسفه و عقایدش میدانسته. به هر جهت او به نویسندگی روی می آورد اما ناشران از چاپ آثارش امتناد میکردند تا اینکه او در سال 1938 نخستین رمان خود با نام تهوع را به نگارش در آورد که باعث شد به یک باره به شهرتی جهانی دست یابد. تهوع رمانی فلسفی و اگزیستانسیالیستی است که با جسارت ویژه ای نوشته شده است. پس از آن سارتر نوشتن مجموعه داستانی با عنوان دیوار را آغاز کرد. او در دوره ای از زندگی اش به روانگردان روی آورد و گفته میشود که برخی آثارش را تحت تاثیر روانگردان ها نوشته است.

صادق هدایت با ترجمه مجموعه داستان دیوار در سال 1324 نخستین فردی بود که سارتر را به ایرانیان معرفی نمود. در آثار ژان پل سارتر همواره فلسفه و عقاید او قابل رویت است و گاه قلم تند و جسور او و پرداختن به برخی موضوعات باعث بحث برانگیز شدن کتاب هایش شده است. شایان ذکر است که او در سال 1964 برنده بزرگترین جایزه ادبی جهان یعنی جایزه نوبل ادبیات میشود ولی از دریافت آن امتنداد میکند. وی گفته که انگیزه او از رد کردن این جایزه ایجاد جنجال نبوده و فقط او نمیخواسته که نامش با سازمانی گره بخورد.

 

همچنین بخوانید:

زندگینامه و بهترین آثار صادق هدایت

 

بهترین آثار ژان پل سارتر

تهوع

تهوع از مشهور ترین آثار ژان پل سارتر و جزو برجسته ترین آثار اگزیستانسیالیستی است. داستان رمان درباره فردی حدودا سی ساله با نام آنتوان روکانتن است که تاریخ نگار و ماجراجویی گوشه گیر است. او هیچ دوستی ندارد و انزواطلب است اما اغلب اقدامات دیگر افراد را زیر نظر میگیرد. آنتوان به این عقیده میرسد که برخی موقیت ها و اشیا بر روی او و آزادی فکری و روحی اش اثر میگذارد و احساسی مانند تهوع تمام بدنش را فرا میگیرد. کتاب در واقع یادداشت های وی است و داستان از دید او روایت میشود. سارتر تقریبا تمامی عقاید و تمایلات فکری خود را در این رمان گنجانده است و از این رو میتوان این اثر را فلسفی ترین رمان او در نظر گرفت.

هستی و نیستی

هستی و نیستی نام کتابی درباب آنتولوژی پدیدار شناسی است که در سال 1943 توسط سارتر منتشر شد. در این کتاب او در کنار فلسفه اگزیستانیسالیم ، به مباحثی چون اختیار ، آگاهی ، روان کاوی، فلسفه اجتماعی، ادراک و مسائل دیگر پرداخته است. بسیاری هستی و نیستی را با اهمیت ترین اثر فلسفی ژان پل سارتر میدانند و آن را در زمره بهترین آثار فلسفی قرن بیستم میلادی قرار میدهند. این کتاب پرفروش ترین کتاب فلسفی قرن بیستم در فرانسه است. اما با تمامی این تعاریف میگویند سارتر در مصاحبه ای در سال 1968 اظهار میکند که این کتاب دیگر کهنه شده است.

 

همچنین بخوانید:

پرفروش ترین کتاب های جهان

 

دیوار

دیوار نام مجموعه داستان های ادبی نوشته سارتر است که در سال 1939 منتشر شد. این مجموعه شامل پنج داستان با عناوین دیوار ، اتاق ، اراستاراتوس ، صمیمیت و کودکی یک رئیس است. این کتاب جزو شناخته شده ترین آثار سارتر به حساب می آید.

سه گانه راه های آزادی

سه گانه راه های آزادی شامل سه رمان سن عقل ، تعلیق ، و دلمردگی (یا عذاب روح) است. هر سه رمان دارای ارزش ادبی بالا و فلسفه سارتر هستند. این مجموعه از بهترین آثار قرن بیستم پیرامون جنگ به حساب می آید. مفاهیم اگزیستانسیالیسم و مفاهمی چون آزادی در این اثر به چشم میخوردند و هر سه کتاب میتوانند برای طرفداران سبک نوشته های سارتر بسیار جذاب باشند.

 

همچنین بخوانید:

معرفی کتاب قمارباز نوشته فیودور داستایوفسکی 

 

عناوین تمامی آثار

رمان و داستان ها:

  • تهوع
  • سن عقل
  • تعلیق
  • عذاب روح
  • دیوار
  • سایه انسان ها

 

نمایشنامه ها:

  • مگس ها
  • مرده های بی کفن و دفن
  • روسپی بزرگوار
  • خروج ممنوع
  • دست های آلوده
  • شیطان و خدا
  • چرخ دنده
  • گوشه گیران آلتونا
  • زنان تراوا
  • کار از کار گذشت

 

مقالات و کتب غیر داستانی:

  • هستی و نیستی
  • اگزیستانسیالیم و اصالت بشر
  • ادبیات چیست؟
  • سامی ستیزی و یهود
  • فروید
  • درباره نمایش
  • نقد خرد دیالکتیکی
  • کلمات (خود زندگینامه)
  • جنگ شکر در کوبا
  • در دفاع از روشنفکران
  • روانکاوی وجودی
  • در جست و جوی بشریتی بی نقاب
  • تیفوس
  • زیبایی شناسی
  • ابله خانواده

 

شروع به تایپ کنید برای نوشته‌های که به‌دنبال آن هستید.